EFENEWS – Sayıştay, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Bakanlığa bağlı Döner Sermaye İşletmelerinin 2025 yılı mali hesaplarına ilişkin denetim raporlarını tamamlayarak kamuoyuyla paylaştı. Raporda, TÜRKVET Hayvan Kayıt Sistemi’nde yaklaşık 2,5 milyon büyükbaş ve 35 milyon küçükbaş hayvan için zorunlu aşı kaydının bulunmadığı tespit edildi.
Denetimde ayrıca mera gelirlerinin kullanımından hayvan kayıt sistemindeki eksikliklere, buzağı desteklerinden aşı ve küpe bedellerinin tahsilatına kadar birçok başlıkta tespitlere yer verildi.
Sayıştay raporundaki verilere göre, Tarım ve Orman Bakanlığının 2025 yılı nihai bütçe ödeneği 487 milyar 940 milyon 42 bin lira olarak gerçekleşti. Bakanlık, mali yıl sonunda toplam ödeneğin 479 milyar 204 milyon 405 bin lirasını harcadı.
Böylece Bakanlık, kendisine tahsis edilen bütçenin yüzde 98,2’sini kullandı.
Mera gelirleri hesaplarda bekliyor
Sayıştay denetiminde, Mera Kanunu kapsamında mera, yaylak ve kışlaklardan elde edilen otlatma bedelleri ile ürün satış gelirlerinin yüzde 75’inin, mera ıslahı ve geliştirilmesi amacıyla ilgili belediyelerin veya köy sandıklarının özel hesaplarına aktarıldığı hatırlatıldı.
Raporda, söz konusu hesaplarda biriken fonların mera ıslah ve geliştirme projelerinde amacına uygun şekilde kullanılamadığı tespitine yer verildi.
Köy ve belediyelere yatırılan ve ıslah ile geliştirme çalışmalarında kullanılması gereken mera gelirlerinin amacına uygun harcanıp harcanmadığı, meralardan sorumlu Daire Başkanlığı tarafından araştırıldı.
Buna göre 2024 yılında Türkiye genelinde yalnızca Tokat’ta bir ortak mera ıslah projesi yürütüldü. 2025 yılında ise belediyeler ile İl Tarım ve Orman Müdürlüklerinin iş birliğiyle herhangi bir ortak mera ıslah projesi hayata geçirilmedi.
Yevmiye kayıtları incelenebilen 82 belediyenin özel hesaplarında 2023 yılında 18,2 milyon lira, 2024’te 20,8 milyon lira, 2025’te ise 19,69 milyon lira mera geliri biriktiği kayıtlara geçti.
Raporda, belediye hesaplarında her yıl mera ıslahı için kaynak birikmesine rağmen bu paraların ıslah ve geliştirme projelerinde kullanılamadığı belirtildi.
Bunun temel nedenleri arasında Mera Yönetim Birliklerinin kurulamaması ve birlik bulunmayan bölgelerde söz konusu kaynakları harcamaya yetkili mercilerin mevzuatta açık şekilde tanımlanmaması gösterildi.
Milyonlarca hayvan için aşı kaydı bulunamadı
Sayıştayın bir diğer tespitine göre, hayvan işletmelerinin her yıl en az yüzde 3’ünün denetlenmesi ve sığır cinsi hayvanlara 2025 yılında üç kez aşılama programı uygulanmasına rağmen tanımlı hayvan bilgilerinin güncellenmediği belirlendi.
TÜRKVET Hayvan Kayıt Sistemi’nde 2025 yılında zorunlu aşı uygulamasına tabi kayıtlı hayvanlardan yaklaşık 2,5 milyon büyükbaş ve 35 milyon küçükbaş için herhangi bir aşılama işleminin yapıldığına ilişkin kayıt bulunamadı.
Sayıştay, hayvanların sistemde aktif görünmesine rağmen aşılanmamış olmasının; ölüm, kesim, satış veya işletme değişikliği gibi nedenlerle gerçekleşen hayvan düşümlerinin TÜRKVET’e zamanında ve eksiksiz işlenmemesinden kaynaklandığını değerlendirdi.
Raporda ayrıca, 2025 yılında İl/İlçe Müdürlükleri veteriner hekimlerince üç kez gerçekleştirilen aşılama programı sırasında işletmeler üzerine kayıtlı olmasına rağmen aşılanamayan hayvanlarla ilgili herhangi bir işlem yapılmadığı belirtildi.
Yaş ve yavru kayıtlarında uyumsuzluk tespit edildi
TÜRKVET’te kayıtlı hayvanların yaş bilgilerinin incelenmesi sonucunda, biyolojik ve hayvan işletmeciliği açısından makul kabul edilemeyecek yaşlarda görünen hayvan sayısının oldukça yüksek olduğu belirlendi.
Sayıştay, olağan dışı derecede ileri yaşta görünen hayvan kayıtlarının ölüm, kesim veya sistemden düşüm işlemlerinin zamanında yapılmadığına işaret ettiğini ve fiilen var olmayan hayvanların sistemde aktif tutulduğunu ifade etti.
Doğum kayıtlarında da benzer sorunlara rastlandı. Bazı anne hayvanların kayıtlarında üreme periyotları ve doğal doğum sıklığıyla uyumlu olmayan sayıda yavru bulunduğu, bazı kayıtlarda ise bir anne hayvana 20-30 yavru işlendiği belirtildi.
Raporda bu durumun, doğum ve yavru kayıtlarında etkin bir kontrol ve doğrulama mekanizmasının bulunmadığını ve TÜRKVET verilerinin güvenilirliğini zedeleyen hatalı kayıtlar oluşturduğunu gösterdiği kaydedildi.
Güncel olmayan kayıtlara rağmen buzağı desteği
Sayıştay, TÜRKVET kayıtlarının gerçek durumu yansıtmamasına rağmen işletme kayıtlarını tutmayan ve gerekli bildirimleri yapmayan işletmelerin Yönetmeliğin 67’nci maddesindeki müeyyideyle ilişkilendirilmediğini tespit etti.
Rapora göre, söz konusu işletmeler güncel olmayan kayıtlarına rağmen buzağı desteklerinden yararlandırıldı.
Sayıştay ayrıca işletme kayıt defterlerinin tutulmadığını, işletme plakalarının uygulanmadığını ve Yönetmeliğin 56-58’inci maddeleri kapsamında gerçekleştirilen kontrollerin tanımlama ve tescil kayıtlarındaki hataları önlemek için yeterli olmadığını bildirdi.
Aşı ve küpe bedellerinde 3,56 milyar liralık alacak
Denetimde veteriner biyolojik ürünler ile hayvan tanımlama araçlarından kaynaklanan gelir ve stok çıkış kayıtlarının, hizmetin verildiği tarihte değil, destek ödemelerinden mahsup yoluyla tahsilat gerçekleştirildiğinde muhasebeleştirildiği de tespit edildi.
Rapora göre 2025 yılı sonu itibarıyla küpe bedeli, aşı bedeli ve uygulama ücreti kapsamında toplam 3 milyar 560 milyon 914 bin 656 liralık alacak oluştu.
Destek ödemelerinin henüz gerçekleştirilmemesi nedeniyle bu tutarın 1 milyar 809 milyon 420 bin 918 lirası, yani yüzde 51’i mahsuplaşma yoluyla tahsil edildi.
Sayıştay, gelirlerin hizmetin sunulduğu dönemde değil tahsil edildiği dönemde muhasebeleştirilmesinin dönemsellik ilkesine aykırı olduğunu belirtti. Bu uygulamanın, dönemler itibarıyla gelirlerin hatalı raporlanmasına ve ticari mallar hesabının gerçekte olduğundan yüksek görünmesine yol açtığı kaydedildi.
Raporda, gelir ve alacakların hizmetin fiilen sunulduğu tarihte tahakkuk ettirilerek muhasebeleştirilmesi, ticari mallar hesabından çıkışların da aynı tarihte gerçekleştirilmesi gerektiği belirtildi.
EfeNews Görünür Haberlerin Adresi