EfeNews Görünür Haberlerin Adresi
“Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi”, TBMM Genel Kurulu’ndaki görüşmelerin ardından 467 oyla kabul edildi. Oylamada 88 milletvekili ret, altı milletvekili ise çekimser oy kullandı.
Kamuoyunda “Çerçeve Yasa” olarak bilinen ve 12 maddeden oluşan düzenlemenin, yeni çözüm sürecinin hukuki altyapısını oluşturması öngörülüyor.
TBMM Genel Kurulu’nda yapılan oylamayla kanun teklifinin maddelerinin iki bölüm halinde görüşülmesine ve oylanmasına karar verildi. İlk bölümde yer alan altı maddenin kabul edilmesinin ardından ikinci bölüm de oylanarak kabul edildi.
GENEL KURUL’DA GÖRÜŞMELER SAAT 11.00’DE BAŞLADI
Kamuoyunun yakından takip ettiği Çerçeve Yasa’ya ilişkin Genel Kurul görüşmeleri saat 11.00’de başladı.
Görüşmeler sırasında partilerin grup başkanvekilleri de teklif hakkındaki değerlendirmelerini paylaştı. Yeni Yol adına Bülent Kaya, İYİ Parti adına Turhan Çömez, CHP adına Rahmi Aşkın Türeli, MHP adına Erkan Akçay, DEM Parti adına Gülistan Kılıç Koçyiğit, Yeni Parti adına Murat Emir ve AKP adına Abdulhamit Gül konuştu.
YASANIN UYGULANMASI İÇİN GÜVENLİK KURUMLARININ TESPİTİ BEKLENECEK
Teklif; PKK-KCK’nın ve bağlantılı yapıların fiili varlığına son verdiğinin, kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumları tarafından tespit edilmesinin ardından uygulanacak hukuki düzenlemeleri kapsıyor.
Söz konusu tespitin teyidine ilişkin Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte kapsama giren kişiler hakkındaki soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş cezaların infazına yönelik işlemler başlatılacak.
BAHÇELİ GÖRÜŞMELERİ TAKİP ETMEK İÇİN MECLİS’E GELDİ
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de görüşmeleri takip etmek üzere TBMM’ye geldi.
MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Bugün tarihi bir gün” ifadelerini kullandı.
Yıldız, “Bu süre zarfında çok şükür bir mehmetçiğimizin dahi burnu kanamamış, yuvalara yeni ateşler düşmemiştir. Bu hakikat dünyadaki hiçbir maddi değerle ölçülemez” değerlendirmesinde bulundu.
Yasa teklifinin görüşülmesi sürecinde eleştirileriyle katkı sunan tüm milletvekillerine teşekkür eden Yıldız, düzenlemenin TBMM’de nitelikli bir çoğunlukla kabul edileceğini beklediklerini de vurguladı.
GÜL: SÜREÇ MİLLETİN GÖZÜ ÖNÜNDE YÜRÜYECEK
AKP Grup Başkan Vekili Abdülhamit Gül, TRT televizyonuna yaptığı açıklamada, “Türkiye terör propagandasından kurtulacak” dedi. Sürecin şeffaf şekilde yürütüleceğini savunan Gül, “Gizli kapılar ardında al-ver şeklinde hiçbir şey asla olmadan, süreç milletin hakemliği ve gözü önünde milletin değerlendirilmesine tâbi tutularak yürüyecek” ifadelerini kullandı.
Eski Adalet Bakanı Gül, “Kardeşlik daha da güçlenecek, dolayısıyla araya girmek isteyen terör örgütünü de ortadan kaldırınca Türkiye daha da güçlenecek” diye konuştu.
ÖZEL: BARIŞIN ÖNÜNDE DURMAYACAĞIZ
Yeni Parti, Merkez Yürütme Kurulu toplantısı öncesinde program değişikliğine giderek Çerçeve Yasa konusunda özel bir toplantı gerçekleştirdi. Partinin düzenlemeye ilişkin tavrını Genel Başkan Özgür Özel, “Barışın önünde durmayacağız” sözleriyle açıkladı.
Özel, “Bir daha şehit gelmemesi, hiçbir evladımızın gazi olmaması, yoksul evlere ateş düşmemesi için barışın önünü açacağız” dedi.
Parti yöneticilerinin teklife “evet” oyu vereceğini açıklayan Özel, milletvekillerinin ise seçildikleri illerin görüşlerini yansıtacak şekilde oy kullanacaklarını söyledi.
“Bu mesele şiddetle değil, siyasetle; gizli pazarlıklarla değil, milletin gözü önünde ve milletin rızasıyla çözülmelidir” diyen Özel, siyasi iktidarın süreci “özensizlikle, kapalı kapılar ardında, ikili görüşmelerle” yürüttüğünü ve bu nedenle toplumsal mutabakatın oluşmasını iktidarın “kendi eliyle ittiğini” savundu.
“ÖFKEMİZİ MİLLETİN GELECEĞİNİN ÖNÜNE KOYMADIK”
Özel, “Bu teklife ‘Hayır’ deme hakkı en çok olan siyasi parti biziz ama öfkemizi milletin geleceğinin önüne koymadık” ifadelerini kullandı.
Süreç boyunca en ağır saldırılara uğrayan taraflardan biri olduklarını savunan Özel, teklife “hayır” denilmesi yönünde binlerce öneri ve eleştiri aldıklarını belirtti.
Özel, buna rağmen gelecekte ülkeyi yönetme sorumluluğuyla hareket ettiklerini ifade ederek, Türkiye’nin on, yirmi ve otuz yıl sonrasını düşünerek karar verdiklerini söyledi.
ÖZEL’DEN DEMOKRATİKLEŞME ELEŞTİRİSİ
Özel, kanun teklifinde, 5 Ağustos 2025’te çalışmalarına başlayan ve partilerin imzasını taşıyan süreç komisyonunun raporundan yalnızca altıncı maddenin bulunduğunu, bu maddenin de “sorumsuz, özensiz bir şekilde hayata geçirildiğini” savundu.
Komisyon raporunda yer alan demokratikleşme, uzun tutuklulukların ve kayyum uygulamalarının sona erdirilmesine yönelik maddelerin kanun teklifinde bulunmamasını eleştiren Özel, şu ifadeleri kullandı:
“Uzun tutukluluklara, gizli tanık düzenine, siyasallaşmış yargıya karşı tek bir demokratik adım yok. Hatay’ın seçilmiş milletvekili Can Atalay için bir adım yok, bir adım atmaya da görünen vakitli bir niyet yok. Selahattin Demirtaş için açık bir hukuk yok, örtülü keyfiyete kalmış bir muğlaklık var.”
Özel, “Bu metne kefil olmadan ama barışın sorumluluğunu taşıyarak, iktidarın hesabına karşı durarak ama Türkiye’nin geleceğinin önünü açacak bir sorumluluğu üstleniyorum” dedi.
Kendisinin ve yönetici arkadaşlarının yasaya “evet” oyu vereceğini belirten Özel, milletvekillerinin ise seçildikleri illerde milletin görüşüne göre karar vereceğini söyledi. Yeni Parti, Adalet Komisyonu’ndaki görüşmelerde de teklife “evet” oyu vermişti.
İYİ PARTİ TEKLİFE “HAYIR” DEDİ
İYİ Parti milletvekilleri Genel Kurul salonuna ellerinde Türk bayraklarıyla girdi. Parti daha önce kanun teklifine “hayır” oyu vereceğini açıklamıştı.
İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu, Genel Kurul’daki konuşmasında teklifin hazırlanma sürecini eleştirdi.
“Şimdi bu kanun teklifini TBMM mi hazırlamıştır ki onun onayına sunulmaktadır? Meclis sadece bir tescil makamına indirgenmiştir. Türk milletinin hükümü onun bilgisi ve rızası dışında cebren kullanılmıştır” diyen Dervişoğlu, PKK’nın “silahlandırılmasına ve tasfiyesine” itiraz etmediklerini söyledi.
Dervişoğlu, “İtirazımız, tek adam rejiminde zaten yıpranan Meclis’imizin itibarının bile isteye yerle yeksan edilmesidir” ifadelerini kullandı.
Örgütün Suriye ve İran’daki kollarının silah bırakmadığını savunan Dervişoğlu, “PKK silah bırakmıyor, yöntem değiştiriyor. Oy uğruna, Anayasa değişikliği uğruna, ömür boyu başkanlık uğruna bu kirli oyun milletimize ‘Terörsüz Türkiye’ diye pazarlanmaya çalışılıyor” dedi.
Dervişoğlu, Sözcü gazetesinden Saygı Öztürk’e verdiği demeçte de teklifi sert sözlerle eleştirmiş ve hukuki açıdan düzenlemeyi terör örgütü mensuplarına imtiyaz sağlayan bir “örtülü af” olarak nitelendirmişti.
Ayrıca milletvekillerine seslenen Dervişoğlu, “Anayasa ve vatanın bütünlüğü üzerine ettiğini yemini çiğnemeyin. Bu teslimiyet belgesine el kaldıranları tarih ve millet affetmeyecektir” ifadelerini kullanmıştı.
YENİDEN REFAH PARTİSİ ÇEKİMSER KALDI
Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla partisinin tavrını duyurdu.
Erbakan, teklifte yer alan infaz sisteminin bir örgüte özel düzenlenmesine ilişkin hususların Kürtlere hürriyet, insan hakları ve eşitlik açısından herhangi bir iyileştirme getirmediğini, yalnızca PKK/KCK üyesi teröristlerin salıverilmesini, kendi ifadesiyle “örtülü bir şekilde affedilmesini” içerdiğini savundu.
Teklifin Kürtlerin temel haklarını teslim edeceği yönündeki görüşün “tamamen asılsız” olduğunu öne süren Erbakan, buna karşın PKK’nın silah bırakması ve örgütün tasfiyesini içeren hükümler nedeniyle teklife “hayır” demeyi doğru bulmadıklarını söyledi.
Erbakan ayrıca Çerçeve Yasa’nın af kapsamı konusunda referanduma gidilmesi çağrısında bulunarak, çekinceleri nedeniyle Yeniden Refah Partisi’nin teklife çekimser oy vereceğini açıkladı.
CHP VE YENİ YOL’DAN TEKLİFE DESTEK
CHP adına Genel Kurul’da konuşan Kars Milletvekili İnan Akgün Alp, “Barış onurlu bir barıştır. Herkes müsterih olsun. Kazanan Türkiye olacaktır. CHP olarak teklife ‘Evet’ oyu vereceğiz” dedi.
Yeni Yol Grubu adına söz alan Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan ise toplumsal dayanışmayı, kardeşliği ve millet iradesini güçlendirecek bir anlayışla sürece destek verdiklerini belirtti.
Arıkan, “Desteğimiz Türkiye’nin meselelerini Türkiye’nin iradesiyle çözebilme çabasınadır” ifadelerini kullandı.
DEM PARTİ: DEMOKRATİK HAKLAR İÇİN MÜCADELEYE DEVAM EDECEĞİZ
DEM Parti Eş Başkanları ve İmralı heyeti, Meclis kulisinde MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin yanına giderek tokalaştı. DEM Partili Pervin Buldan, Bahçeli’ye “Hayırlı olsun” dedi.
Genel Kurul’da DEM Parti adına konuşan Eş Başkan Tuncer Bakırhan ise “Bu yasa ve süreç taviz veya yenilme anlamına gelmiyor. Tek kazananı 86 milyon yurttaşımız olacak” ifadelerini kullandı.
Türk vatandaşlarına seslenen Bakırhan, süreç nedeniyle kimsenin bir kayıp yaşamayacağını, aksine Türkiye’nin büyüyerek refaha kavuşacağını savundu. Ülkenin bütünlüğü ve değerlerinin müzakere konusu olmadığını belirten Bakırhan, vatanın ve ortak geleceğin herkesin olduğunu söyledi.
Kürtlere de seslenen Bakırhan, “Bu süreç kimliğimizin eritilmesi değil, varlığımızın hukukla buluşmasıdır. Kürtler örgütlü bir halktır, ne kanar ne de kandırılır” dedi.
Demokratik haklar için siyasi alandaki mücadelelerinin devam edeceğini belirten Bakırhan, öncelikle çatışmanın sona erdirilmesi gerektiğini ifade etti.
Bakırhan, 50 yıllık çatışmanın “ateşin ateşle söndürülemeyeceğini” gösterdiğini belirterek, çözümün her kimlik, inanç ve topluluğun kendisini ülkenin asli vatandaşı olarak görmesiyle mümkün olacağını savundu.
Kanun teklifinin Türkiye’nin bölünmesine değil, bütünleşmesine ve ortak yaşamın güçlendirilmesine fırsat sunduğunu belirten Bakırhan, düzenlemeyi ortak yaşamın siyasi ve hukuki zemininin güçlendirilmesi için atılmış ilk adım olarak değerlendirdi.
DEMİRTAŞ VE MIZRAKLI’DAN GENEL KURUL’A MESAJ
Tutuklu eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş ile eski Diyarbakır Belediye Başkanı Selçuk Mızraklı’nın Çerçeve Yasa’ya ilişkin gönderdiği mesaj da Genel Kurul’da okundu.
Mesajda kanun tasarısının arkasında “ucuz pazarlıklara dayalı bir al ver süreci” veya “gizli hesaplar” bulunmadığı belirtilerek şu ifadelere yer verildi:
“Şüpheyle yaklaşan veya olumsuz ön yargıyla bakan çevreler, bu süreci istedikleri kadar eşelesinler, altından bin yıllık kardeşliğimizden, birbirimize sıkı sıkıya sarılma arzusundan ve Kürdüyle, Türküyle hep birlikte Türkiye olma duygusundan başka bir şey bulamayacaklardır.”
Mesajda süreç kapsamında atılacak adımların yeni reformların önünü açacağı da belirtilerek demokrasi, adalet, eşitlik ve özgürlük alanlarında reformların devam etmesi gerektiği vurgulandı.
ADALET KOMİSYONU’NDA GÖRÜŞMELER 18 SAAT SÜRMÜŞTÜ
Kanun teklifinin TBMM Adalet Komisyonu’ndaki görüşmeleri 18 saat sürmüştü.
Teklifte AKP, CHP, MHP, DEM Parti, HÜDA PAR, Yeni Yol Grubu ve DSP milletvekillerinin de aralarında bulunduğu 367 milletvekilinin imzası bulunuyor.
Tartışmaların yaşandığı komisyon görüşmelerinde AKP ve MHP, düzenlemenin “tarihi bir mutabakatın ürünü” olduğunu ve “af niteliği taşımadığını” savunmuştu.
CHP ve Yeni Parti ise sürecin demokratikleşme ayağının eksik kaldığı görüşünü dile getirmişti. Yeni Yol Grubu da düzenlemenin “şartlı genel af” niteliğinde olduğunu belirtmişti.
