EfeNews Görünür Haberlerin Adresi
Ev kadınlarının yıllardır karşı karşıya kaldığı sosyal güvence sorunlarına çözüm getirmeyi ve ev içinde karşılıksız harcanan emeği güvence altına almayı amaçlayan kapsamlı bir kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu.
Teklifte, ev işlerinin ve bakım emeğinin görünür hale getirilmesi, kadınların sosyal güvenceye kavuşması ve bakım yükünün yalnızca kadınların sorumluluğunda olmaktan çıkarılarak devlet ve toplum tarafından paylaşılması hedefleniyor.
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın köşesinde ayrıntılarına yer verdiği 40 maddelik teklif, ev kadınlarının sosyal güvenlikten çalışma hayatına, sağlık hizmetlerinden emeklilik haklarına kadar birçok alanda yeni düzenlemeler yapılmasını öngörüyor.
Teklifte, kadınların üzerine yüklenen bakım sorumluluğunun eğitim, çalışma hayatı, sosyal yaşam ve ekonomik özgürlük üzerinde önemli etkiler oluşturduğu belirtiliyor.
Bu değerlendirme, TÜİK’in 2025 yılı Zaman Kullanımı Araştırması verileriyle de destekleniyor. Araştırmaya göre kadınlar ev işleri ve bakım faaliyetlerine günlük ortalama 4 saat 3 dakika ayırırken, erkeklerde bu süre 58 dakika olarak ölçülüyor.
Kanun teklifinde, ev içindeki emeğe yönelik düzenlemelerin bir ayrıcalık olmadığı, anayasal yükümlülükler ve uluslararası belgeler doğrultusunda ele alınması gereken bir konu olduğu vurgulanıyor.
Evde verilen bakım sigortalılık süresine dahil edilecek
Teklifin dikkat çeken maddelerinden biri, ev içerisinde ücretsiz olarak gerçekleştirilen bakım ve temizlik faaliyetlerinin sigortalılık süresine dahil edilmesini öngörüyor.
Madde 5 – Emeğin Tanınması: Evde gerçekleştirilen karşılıksız bakım ve temizlik emeği sigortalılık süresi kapsamında değerlendirilecek ve emeklilik hesabına yansıtılacak.
Madde 6 – Destek Hizmetleri: Evinde hasta veya yaşlı bakımı yapan kişilere ücretsiz psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık sağlanacak.
Madde 7 – Geçici Bakım Hizmeti: Bakım sorumluluğunu üstlenen kişilerin dinlenebilmesi amacıyla kamu tarafından “mola bakımı” hizmeti sunulacak. Bu süreçte maaş veya yardımlar kesilmeyecek.
Madde 8 – Dinlenme Hakkı: Sürekli bakım hizmeti veren kişilere yılda en az 30 gün ücretsiz geçici bakım veya izin hakkı tanınacak.
Malullük ve yaşlılık aylığında yeni düzenleme
Teklifte ev emekçilerinin malullük ve yaşlılık durumlarında yararlanabileceği aylıklara ilişkin de özel hükümler bulunuyor.
Madde 14 – Malullük Aylığı: Sakatlanan veya iş göremez hale gelen ev emekçisine yüzde 70 oranında aylık bağlanacak. Kişinin başkasının bakımına muhtaç olması halinde bu oran yüzde 80’e çıkarılacak.
Madde 15 – Yaşlılık Aylığı: Kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından itibaren çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranının yüzde 90’a kadar yükseltilmesi öngörülüyor.
Ev kadınlarının primlerini Hazine karşılayacak
Düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri de sosyal güvenlik primlerine ilişkin.
Madde 17 – Primlerin Hazinece Ödenmesi: Ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primlerinin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor. İsteyenlerin ilave prim ödeyerek emekli aylığını yükseltebilmesine de imkan sağlanacak.
Madde 18 – Borçlanma Hakkı: Geçmiş yıllarda sigortasız şekilde ev işleri ve bakım sorumluluğu üstlenilen dönemlerin borçlanılarak emeklilik hesabına dahil edilmesinin önü açılacak.
Madde 19 – Sağlık Hakkı: Ev emekçileri ve ailelerinin genel sağlık sigortasından prim ödemeden yararlanması sağlanacak.
Ev işlerinde çalışanlar İş Kanunu kapsamına alınacak
Teklif yalnızca ev kadınlarını değil, evlerde temizlik ve bakım hizmeti sunan çalışanları da kapsayan önemli düzenlemeler içeriyor.
Madde 20 – İş Kanunu Kapsamı: Evlerde temizlik veya bakım hizmeti veren kadınların İş Kanunu kapsamında güvence altına alınması, kıdem tazminatı ve izin gibi haklardan yararlanması öngörülüyor.
Madde 22 – Yazılı İş Sözleşmesi: 30 günden uzun süren ev işlerinde yazılı iş sözleşmesi yapılması zorunlu hale getirilecek. Sözleşme olmadan çalıştırmanın önüne geçilecek.
Madde 23 – Ayrımcılık ve Şiddet Yasağı: Ev işçilerine yönelik mobbing, şiddet ve taciz yasaklanacak. Bu tür durumlarda mağdurun hızlı şekilde koruma altına alınması sağlanacak.
Madde 24 – İş Sağlığı ve Güvenliği: Ev sahibi, yüksekten düşme riski veya temizlik sırasında kullanılan kimyasallar gibi tehlikelere karşı gerekli koruyucu ekipmanı sağlamakla yükümlü olacak.
Evde bakım yardımında yeni kriter
Madde 31 – Sosyal Hizmetler Kanunu Değişikliği: Evde bakım yardımı konusunda yalnızca hane gelirinin esas alınması yerine bakım yükünün ağırlığının da dikkate alınması öngörülüyor. Bakımı üstlenen kişinin sigorta priminin Hazine tarafından karşılanması planlanıyor.
İş Kanunu’ndaki istisna kaldırılacak
Teklifte İş Kanunu’ndaki ev hizmetlerine ilişkin mevcut istisnanın da kaldırılması öngörülüyor.
Madde 32 – İş Kanunu Madde 4/e İptali: Ev hizmetlerinde çalışanların İş Kanunu kapsamı dışında kalmasına neden olan düzenlemenin kaldırılması hedefleniyor.
Belediyelere kreş ve mola evi görevi
Madde 33 ve 34 – Belediye Kanunları Değişikliği: Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve “mola evi” açılması konusunda yasal görev verilmesi öngörülüyor.
Ev emekçilerine Bağ-Kur kapsamında sigorta
Teklifin son bölümünde sosyal güvenlik sistemine ilişkin değişiklikler de yer alıyor.
Madde 35 ve 36 – 5510 Sayılı Kanun ve Ek Madde 25: Sosyal güvenlik sistemindeki mevcut istisnanın kaldırılması ve ev emekçilerinin Bağ-Kur (4/b) kapsamında devlet tarafından primleri karşılanan sigorta sistemine dahil edilmesi öngörülüyor. Geçmiş dönemler için de borçlanma imkanının getirilmesi planlanıyor.
40 maddeden oluşan kanun teklifinin hayata geçmesi halinde, ev kadınlarının sosyal güvenlik, sağlık, emeklilik ve çalışma hayatındaki haklarına ilişkin kapsamlı değişiklikler yapılması hedefleniyor.
