EFENEWS – Üniversite mezunu işçiler kamuda neden eğitimlerine uygun görevlerde çalışamıyor? Görevde yükselme, unvan değişikliği ve eş durumu tayini neden hâlâ çözüm bekleyen sorunlar arasında?
Bir ülkede adalet mahkeme salonlarında değil;
İşyerinde, ücrette, atamada, yükselme imkânında ve insanın ailesiyle birlikte insanca yaşayabilmesinde de kendisini göstermelidir.
Bugün kamu, belediye kurumlarında ve üniversitelerde çalışan çok sayıda emekçinin gündeminde önemli bir sorun bulunuyor: Eğitimini tamamlamış, üniversite diploması almış insanlar, bilgi ve birikimlerini görevlerine yansıtmakta zorlanıyor.
Üstelik mesele yalnızca diploma sahibi olmakla bitmiyor. İş güvencesi, uygun kadroya geçiş, görevde yükselme, unvan değişikliği ve eş durumu nedeniyle yer değiştirme gibi konular, çalışanların mesleki geleceğini ve aile yaşamını doğrudan etkiliyor.
Peki, yıllarca okuyarak kendisini geliştiren, ardından kamu hizmetinde çalışmaya başlayan bir insanın önüne neden bu kadar çok engel çıkıyor?
Kurumlarda eşitlik sağlanmalıdır.
Üniversiteler bilim üreten akademisyenlerden, eğitim gören öğrencilerden ve idari kararlar alan yöneticilere kadar ekip çalışması vardır. Bu kurumların günlük işleyişini sağlayan idari personel, teknik çalışanlar, sağlık emekçileri ve işçiler de kurumların ayrılmaz parçalarıdır.
Akademik personelin güvencesi, çalışma koşulları ve bilimsel özgürlüğü ne kadar önemliyse idari ve teknik personelin özlük hakları da o kadar önemlidir. Üniversite mezunu işçilerin bilgi ve becerilerinden yararlanılması da kamusal hizmetin niteliği açısından değerlendirilmelidir.
Üniversite mezunu bir emekçi düşünelim.
Yıllarca eğitim almış, mesleki bilgi edinmiş ve kamu kurumunda çalışmaya başlamış. Ancak istihdam edildiği kadro, eğitimine ve mesleki yeterliliğine uygun bir görevde çalışmasına imkân vermiyor olabilir.
Bu durumda çalışanın önünde iki temel sorun beliriyor: birincisi, eğitimine uygun bir görevde çalışma ve kariyerini geliştirme imkânı. İkincisi, emeğinin, sorumluluğunun ve bilgi birikiminin karşılığını alabilmesi.
Elbette diploma sahibi olmak, kendiliğinden belirli bir kadroya atanma hakkı doğurmaz. Kamu hizmetinde görev tanımları, gerekli nitelikler, sınavlar, kadro imkânları ve ilgili mevzuat dikkate alınmalıdır.
Ancak bu gerçek, eğitimli çalışanların mesleki gelişim taleplerinin görmezden gelinmesini de haklı çıkarmaz.
Çözüm; kişiye özel kadro dağıtmak değil, objektif ölçütlere dayanan, şeffaf, erişilebilir ve liyakati esas alan bir sistem kurmaktır.
Çalışanlar hangi koşullarda unvan değiştirebileceklerini, hangi sınavlara girebileceklerini ve kariyerlerinde nasıl ilerleyebileceklerini önceden bilmelidir.
Görevde yükselme bir lütuf değil, adil bir sistemin parçasıdır.
Kamu kurumlarında çalışanların kariyerlerini geliştirebilmeleri, yalnızca kişisel beklentileriyle ilgili değildir. Bu durum aynı zamanda kamu hizmetinin verimliliği ve kurumsal hafıza açısından da önemlidir.
Yıllarını kurumuna vermiş bir çalışanın bilgi ve deneyimi değerlendirilmelidir. Görevde yükselme ve unvan değişikliği süreçleri belirli aralıklarla, açık takvimlerle ve objektif kriterlerle yürütülmelidir.
Üniversite mezunu işçiler açısından da hukuki statüleri ve ilgili mevzuatın kapsamı dikkate alınarak eğitimlerine uygun mesleki gelişim yolları oluşturulmalıdır.
Burada özellikle altını çizmek gerekir. İşçi statüsünde çalışanlarla memur statüsünde çalışanların atama ve yükselme süreçleri aynı değildir. Her iki grubun hakları kendi mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Ancak statü farklılıkları, çalışanların mesleki gelişim taleplerinin bütünüyle karşılıksız bırakılmasına gerekçe yapılmamalıdır.
Kamu yönetiminin görevi, sorunları statüler arasındaki farklılıklara sığınarak büyütmek değil, hukuka uygun ve adil çözümler üretmektir.
Eş durumu tayini: Bir aile meselesi, aynı zamanda çalışma hayatının meselesidir.
Çalışma hayatındaki sorunların en ağır sonuçlarından biri de aile bütünlüğünün zarar görmesidir.
Bu sorun, yalnızca bir tayin talebinden ibaret değildir. Çalışanın yaşamını, çocukların gelişimini, aile içindeki sorumluluk paylaşımını ve ekonomik koşulları doğrudan etkileyebilir.
Eşi başka bir şehirde çalışan, çocuğunun eğitimini sürdürmeye çalışan veya bakıma ihtiyaç duyan bir aile büyüğünün sorumluluğunu üstlenen kamu emekçisi çözüm bekliyor.
Kurumlar arası nakil, becayiş ve eş durumu nedeniyle yer değiştirme imkânlarının geliştirilmesi; çalışanların belirsizlik içinde bırakılmaması, sosyal devlet anlayışının gereğidir.
İnsanlardan kamu hizmeti beklerken onların ailelerini ve insani ihtiyaçları görmezden gelinmemelidir.
Güvence olmadan adalet, liyakat olmadan ilerleme olmaz.
İş güvencesi, yalnızca işini kaybetme korkusu yaşamamak değildir. Aynı zamanda geleceğini planlayabilmek, haklarını kullanabilmek ve mesleki gelişimini sürdürebilmektir.
Kamu hizmetinde çalışan insanların statülerine göre değişen güvenceleri bulunabilir. Bu nedenle her çalışanın durumu kendi hukuki çerçevesinde değerlendirilmelidir. Ancak güvenceli çalışma, açık görev tanımları ve adil kariyer imkânları bütün çalışanlar için temel hedef olmalıdır.
Üniversite mezunu işçilerin eğitimlerine uygun görevlerde değerlendirilmesi, mesleki yeterliliklerinin tanınması ve kariyerlerini geliştirebilmeleri için uygulanabilir düzenlemeler yapılmalıdır.
Aynı zamanda üniversitelerde çalışan akademik, idari, teknik ve diğer personelin sorunları birbirine karşı konumlandırılmamalıdır.
Akademisyenin güvencesiyle işçinin güvencesi arasında bir tercih yapmak zorunda değiliz. İdari personelin hakkını savunmak için akademisyenin sorununu küçümsemek, işçinin hakkını savunmak için memurun talebini görmezden gelmek zorunda da değiliz.
Adalet, bir çalışanın hakkını başka bir çalışanın kaybı üzerinden sağlamaya çalışmak değildir.
Çözüm için ne yapılmalı?
Bu sorunların çözümü için kamu kurumlarında ve yükseköğretim alanında şu adımlar tartışmaya açılmalıdır:
Eğitime uygun görevler: Üniversite mezunu işçilerin eğitimleri, mesleki yeterlilikleri ve kurumun ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek uygun görevlerde çalışabilmelerine yönelik açık yollar oluşturulmalıdır.
Şeffaf kariyer sistemi: İlgili personel mevzuatının izin verdiği ölçüde görevde yükselme, unvan değişikliği ve mesleki gelişim imkânları düzenli, öngörülebilir ve denetlenebilir hâle getirilmelidir.
Güvenceli çalışma: Kamu hizmetinde güvencesizliği azaltan, çalışanların haklarını koruyan ve hukuka uygun istihdam modelleri güçlendirilmelidir.
Eş durumu ve yer değişikliği: Kurumların hizmet ihtiyaçları da gözetilerek eş durumu başvuruları, kurumlar arası nakil ve becayiş talepleri için adil ve açık mekanizmalar geliştirilmelidir.
Eşitlik ve liyakat: Eğitim, deneyim ve yeterlilik değerlendirmelerinde nesnel ölçütler esas alınmalı; keyfî uygulamaların önüne geçilmelidir.
Çalışanların katılımı: Sendikalar, meslek örgütleri, üniversite yönetimleri, YÖK ve ilgili kamu kurumları çözüm sürecine çalışanların doğrudan katılımını sağlamalıdır.
Bu öneriler yalnızca çalışanların taleplerini karşılamak için değil, kamu kaynaklarının, insan gücünün ve mesleki birikimin daha etkili kullanılması için de önemlidir.
Son söz: Kamu emekçisinin geleceği belirsizliğe bırakılamaz.
Bir insan yıllarını okuyarak, çalışarak ve kendisini geliştirerek geçiriyorsa, bu emeğin çalışma hayatında karşılığını araması en doğal hakkıdır.
Üniversite mezunu bir işçi, diplomasını yalnızca duvara asmak için almamıştır. Bilgisini kullanmak, mesleğinde ilerlemek ve ailesiyle birlikte insanca yaşamak istemektedir.
Akademik personelin, idari personelin, teknik çalışanların ve işçilerin sorunları farklı olabilir. Ancak hepsinin ortak ihtiyacı; adil çalışma koşulları, hukuki güvence, liyakat ve insan onuruna yakışır bir yaşamdır.
Kamu kurumları, çalışanlarını yalnızca personel sayıları ve bütçe kalemleri üzerinden değerlendiremez. Her çalışanın arkasında bir hayat, bir aile, yılların emeği ve geleceğe dair beklentiler vardır.
Artık şu soruların cevabı verilmelidir:
Üniversite mezunu işçiler neden eğitimlerine uygun görevlerde çalışabilmek için belirsizlik yaşasın? Görevde yükselme ve unvan değişikliği neden öngörülebilir bir sisteme kavuşmasın? Eş durumu nedeniyle yer değiştirmek isteyen çalışanların aile bütünlüğünü koruyacak çözümler neden geliştirilmesin?
Adalet, yalnızca haklı olduğumuzu söylemekle değil, hakkın kullanılabileceği bir düzen kurmakla sağlanır.
Çalışanların emeğinin, eğitiminin ve aile yaşamının değer gördüğü bir kamu düzeni mümkündür. Bunun için ihtiyaç duyulan şey ayrıcalık değil; liyakat, şeffaflık, güvence ve adalettir.
Cemal BİLGİN
EfeNews Görünür Haberlerin Adresi